Bugün ki yazımda dünyanın sorunu olan küresel ısınmadan ve küresel ısınma sonucu hayatımızı etkileyen olaylara değinmek istiyorum.Tabi ki bu sorunları yazmakla söylemekle konuşmakla asla bitmez ve bitmeyecektir de.Asıl bizim üzerimize düşen duyarlılık kazandırmaktır.Elimden geldiğince de değerli okuyucularımı,sizleri bu konuda aydınlatmak,bilgilendirmek istiyorum.O yüzden bu yazımın başlangıcı olarak kutupları ele almak istiyorum.


ANTARTİKA

KUTUPLAR ISINIRKEN
  Japon Kutup Araştırmaları Enstitüsü'yle Antartika'ya giden Prof.Bayram Öztürk,deniz canlılarının olası iklim değişikliğine nasıl tepki vereceğini araştırıyor.

 Erimeye yüz tutmuş buzullar genellikle suda sürükleniyor,Güney Okyanusu'nda Antartika'ya ilerlerken ilk görülen buzullar onlar oluyor(üstte,solda).Penguenler,kutup koşullarına,üst üste gelen tüyleri,yuvarlak ve küçük vücutları,deri altındaki yağ tabakasıyla uyum gösteriyor(üstte,sağda).

    Antartika ve Güney Okyanusu'nda yaşayan canlılar küresel ısınmayla ve doğal ortamın değişmesiyle nasıl baş edecek?Özellikle foklar,penguenler ve kuşların olası iklim değişikliklerine vereceği tepki nasıl olacak?Bu sorun şimdiden başlıca araştırma konuları içinde.Çünkü ısınmayla birlikte gelişen erime birçok türün yaşam alanını daraltıyor ve tehdit ediyor.

  Güney Okyanusu'nda su sıcaklıkları 0 ile eksi 2 derece arasında değişir.Deniz buzu eksi 1.8 derecede donar ve bu birçok balığın donma noktasından 1 derece daha düşüktür.Dünya deniz ve okyanuslarında 20 bin balık türü bilinirken Antartika ve Güney Okyanusu'nda 200 balık türü biliniyor.Antartika'da yaşayan balıklar düşük sıcaklık derecelerine uyum gösterir.Birçok tür vücutta sodyum,potasyum ve klor biriktirerek vücudun donma derecesini düşürür.Bazı balık türleriyse donmaya karşı vücutta glikoprotein üreterek buz kristallerinin büyümesini önler.Başka bir hayret verici uyum şekli ise hemoglobin kanda kırmızı renkli pigment taşır ve görevi oksijeni bütün vücuda taşımaktır.Bu özellik,oksijenin düşük su sıcaklığında yüksek oranda çözünebilir olması nedeniyle oldukça başarılı bir uyum mekanizmasıdır.Bu sayede kan daha incelir ve metabolizmanın yavaşlamasına neden olur ki bu da vücutta enerji tasarrufu demektir.

   Antartik buz balığı oldukça etkili bir enzim sistemine sahip.Bu sayede ,0 derecedeki enzim aktivitesi ,örneğin 20 derecede de aynı kalır.Bu balıkların fizyolojik uyumla birlikte vücutlarında yağ depoladığı da bilinir.Çoğunda gözler ve yüzgeçler küçüktür.Antartika ve Güney Okyanusu'nda yaşayan Chaenicthyids familyasına ait bu balıklar ,aşırı şartlarda yaşayan organizmalardır ve soğuk ortama uyum göstermiştir.

   İklime uyum ve soğuğa karşı kuşlar ve penguenlerin adaptasyonları ise daha farklı. Bu türlerde üst üste gelen vücut tüyleri, deri altında sağlam yağ tabakaları uyuma en iyi örnekler.

   Fokların uyumda daha çok zorlandığı biliniyor. Çünkü erimeyle birlikte oluşan yarıklar bir yandan bu hayvanlara kolayca yeni besin bulma imkanı sağlarken diğer yandan da yaşam ortamlarının daralmasına neden oluyor.

    Buzullardaki erimeden bahsederken buzullar hakkında bazı bilgiler verelim. Güney Okyanusu ve Antartika'ya gidenler birçok değişik formlarda buzullar görür. Bu buzdağlarının veya parçaların çoğunun rengi beyazdır. Fakat içinde hava kabarcığı kalmamışsa siyah, yeşilimsi veya maviye çalan görünüşte de olurlar. Mavi renkli buz dağlarının sırrı budur.

    Buzullar kalıcı karların zamanla sıkışıp sertleşmesiyle oluşur. Buzdağları da uzun süre birikmiş buzu temsil eder. Bu kıtadaki buz örtüsünün derinliği 2160 metre. En fazla kalınlık ise 4000 metre. Buz örtüsü 25 milyon yıl önce oluşmaya başladı. Ancak bu kadar kar ve buza rağmen Antartika çok kurudur. Yıllık düşen yağış miktarı sadece 15 cmdir.

Kaynak: Atlas Dergisi, Sayı:264-Mart 2015